Çocuk ve Cerrahi- Pratik Bilgiler
Sünnet öncesi saptanacak 10 farklı bulgu cerrahi planı değiştirebilir
Sünnet basit bir cerrahi girişim olarak düşünülmemelidir. Sünnet derisinin ve penisin yapısal sorunları, kasık bölgesi ek patolojileri ve çocuğun dahili sorunlarının önceden tespit edilmesi cerrahi planlamayı değiştirebilir.
-
Hipospadias veya peygamber sünneti diye tanımlanan idrar deliğinin aşağı yerleşimli olma hali
-
İdrar deliğinin dar olması veya megameatus diye tanımlanan geniş ağız açıklığı
-
Sünnet derisinin ön tarafta eksikliği
-
Penisin gövde eğriliği veya gövde ekseninde dönmesi
-
Penis ile torba arasında perde şeklinde cilt problemi
-
Gömülü penis
-
Eşlik eden inmemiş testis
-
Eşlik eden kasık fıtığı
-
Pıhtılaşma bozuklukları
-
İlaç allerjileri
Hipospadias cerrahisinde zamanlama ve ameliyat sayısına karar verme
Hipospadiasta idrar kanalı ucunun yeri, eğrilik ve pipi yapısı cerrahi girişimin sayısını ve yöntemini değiştirebilir. Cerrahın hastayı bir yaşından önce görmesi ameliyat planını kolaylaştırır.
İdrar kanalı ucu orta düzeyden uca yakın mesafeye doğru yerleşimli ise, ciddi eğriliği yoksa, yeterli doku ve cilt gelişimi mevcutsa tek ameliyatla düzeltme yapılabilir. İdrar kanalı ucunun torbaya yakın veya daha aşağıda olma hali; özellikle ağır eğrilik, doku ve cildin yetersiz olması ile birlikte ise size 2 veya 3 ameliyatla aşamalı cerrahi önerilebilir. Amaç sadece idrar deliğini uca taşımak değil eşlik eden diğer sorunları da eş zamanlı çözmektir.
Hipospadias cerrahisinde planlama, sorununun ciddiyetine göre hastaya özel yapılmalıdır. Cerrahın fotoğraf veya sözel anlatımla değil de bizzat hastayı muayene ederek aileye bilgi vermesi; gerekirse ameliyat sırasında uyuyan hastada tekrar değerlendirme yaparak cerrahi planlamayı netleştirmesi daha düzgün ve güvenli bir sonuç almak için gereklidir.
Çocuklarda penis eğriliği nasıl fark edilir?
Çocuklarda doğumsal olarak öne veya yana doğru penis gövde eğriliği oluşabilir. Eğriliğin açısı önemlidir. Ailenin saptadığı ve cerrahla paylaştığı sorunun derecesi, cerrahın müdahaleye gerek duyulursa ameliyat sırasında yapacağı ereksiyon testi ile daha net olarak gözlemlenir. Penis gövde eğriliği ile penisin yana yatması veya torsiyon -rotasyon anomalisi, yani penis şaftının kendi etrafında belli açı ile dönmesi ile karıştırılmamalıdır. Bazı hastalarda bu problemler birlikte de bulunabilir. Eğriliğe en çok eşlik eden cerrahi patoloji idrar kanalı deliğinin aşağıda yerleşmesi ile seyreden hipospadiastır. Belli derecenin üzerindeki eğrilikler ergenlik dönemine giriş ile fonksiyonelliği ve dolayısı ile çocuğun psikolojisini etkileyebilir.
Sık İdrar yolu enfeksiyonu geçiren çocuklarda eşlik edebilecek çocuk ürolojisi ile ilişkili sorunlar
İdrar yolu enfeksiyonu, özellikle ateşli ve tekrarlar nitelikte ise ciddiye alınmalıdır. Bu durumda altta yatan idrar yollarının doğumsal gelişim problemleri ve yeterli idrar boşaltmayı engelleyen sorunlar mevcut olabilir.
Anne karnında yapılan ultrasondaki bulgulardan başlayarak, tüm bebeklik ve ilerleyen dönemlerdeki idrar yapma şekli, tahlil ve radyolojik tetkiklerin seyrinin değerlendirilmesi sık idrar yolu enfeksiyonuna neden olabilecek ürolojik problemin saptanmasını kolaylaştırır.
Sık idrar yolu enfeksiyonları ile birlikte seyreden, mesaneden böbreklere geri idrar kaçağı, idrar yollarının doğumsal tıkanıklıkları ve idrar boşaltamama sorunları gibi patolojilerin erken tanı ve tedavisi için çocuk ürolojisi hekiminin de hastanın takip ve tedavi planlamasında yer alması doğru yöntem olacaktır.
Bebeklerde kasık fıtığını erken fark etmek riskleri azaltır
Bebeklerde kasık şişliği ile kendini gösteren fıtığın en önemli riski karın içi organların, özellikle bağırsakların kese içinde sıkışmasıdır. Erken teşhis ve uygun zamanda tedavi bu riskin önüne geçer.
Bebeklerin ağlama veya ıkınması ile karın içi basınç artar, belirginleşen fıtık kasıkta şişliğe neden olabilir. Böylece karın içindeki bağırsak ya da diğer dokular, kasık bölgesindeki zayıf doğal bir açıklıktan kasık bölgesine geçer. Bebeklik döneminde bağırsağın fıtık içinde boğulma ve gangren olma riski vardır. Erkek çocuklarda bağırsak bazen torbaya kadar inebilir. Sıkışma olduğunda şişlik sertleşir, rengi değişebilir ve çocuk huzursuz olur. Bağırsak uzun süre sıkışırsa kanlanması bozulabilir. Kız çocuklarında ise karın içindeki yumurtalık fıtık kesesi içinde sıkışabilir. Kasık fıtığı kendiliğinden düzelmez; erken teşhis ve uygun zamanda yapılan bir ameliyatla tedavi edilebilir.
Çocuğunuzda saptanan kasık fıtığını ve tedavisini anlamak
Çocuğunuzda oluşan kasık fıtığı alt karın (kasık bölgesi) kas duvarında, bağırsak veya yağ dokusunun bir kısmının geçmesine izin veren küçük bir açıklık anlamına gelir.
Bu, doğumdan sonra kapanması gereken açıklığın tamamen kapanmaması nedeniyle olur. Doğumdan sonra kapanması gerekiyorken, açık kalan fıtık bölgesi çocuklarda, özellikle erkek çocuklarda yaygındır ve sizin suçunuz değil, doğuştan gelen bir durumdur. Kasık fıtığı genellikle tek tarafta, bazen her iki tarafta da olabilir. Çocuk ağladığında veya zorlandığında büyüyen, kasıkta bir şişlik gibi görünebilir. Genellikle ağrısızdır, ancak özellikle bağırsak içine girerse rahatsızlığa neden olabilir. Fıtığı düzeltmenin tek yolu, fıtık onarımı adı verilen bir ameliyattır, genel anestezi altında yapılır. Bu ameliyatta hedef çevre doku ve içeriye girmişse karın içi yapılara zarar vermeden, karın ile kasık arsındaki açıklığın kapatılmasıdır. Ameliyat genellikle günübirlik ameliyat olarak yapılır, çocuğunuz uyandıktan ve rahatladıktan sonra, herhangi bir sorunu yoksa aynı gün eve gidecektir. Uzun vadeli tekrarlama riski çok düşüktür. Ameliyat olmamış hastalarda, bir bağırsak parçası fıtığın içinde sıkışırsa, çocukta ani ağrı, kusma olabilir, üzerine bastığınızda şişlik geçmeyebilir ve kırmızı veya sert görünebilir. Bu acil bir durumdur ve hemen hastaneye başvurmanız gerekir.
Çocuklarda hidrosel nedir, takip ve tedavi planı nasıl olmalıdır?
Hidrosel skrotum içindeki testis etrafında sıvı toplanmasıdır. Bebeklerde ve erkek çocuklarda sık görülür, çoğu durumda ağrılı değildir. Çoğunlukla bir yaşına kadar geriler ve testisin işlevini etkilemez. İzole hidroselde kanal kapalıdır. Sıvı hidrosel kesesi içinde sıkışır. Genellikle kendiliğinden geçer. Farklı bulgular eşlik etmiyorsa bu şişlik bir enfeksiyon veya kanser belirtisi değildir. Karın içi ile bağlantılı hidrosel seyri farklıdır. Karın ve skrotum arasındaki kanal tamamen kapanmaz. Karın içindeki sıvı ileri geri hareket eder. Genellikle sebat eden ve kasıkta belirgin şişlik oluşturan hidroseller bu formdadır.
Hidroselde önce gözlem, takip sürecine göre gerekirse ameliyat planlanabilir. Birçok hidrosel yaşamın ilk 12 ila 18 ayında kendiliğinden kaybolur. Şişlik yaklaşık 1.5-2 yaşından sonra geçmezse, büyüyerek gerginleşir, rahatsızlığa neden oluyorsa, özellikle karın bağlantısı söz konusu ise günübirlik genel anestezi altında cerrahi girişim gerekebilir. Eğer hastada torba ve kasıkta kızarıklık, ağrı, hızlı sert bir şişlik veya huzursuzluk, kusma gibi sorunlar varsa hekim tarafından cerrahi gereklilik için değerlendirilmesinde fayda vardır. Cerrahide karın bağlantısı olan fıtık kesesi kapatılır, sıvı boşaltılır, hidrosel kesesinden nüks etmesin diye bir parça çıkarılır.
İnmemiş testiste tanı, takip ve tedavi
Erkek bebek doğmadan önce testisleri karın içinde gelişir ve normalde doğumdan önce skrotuma iner. Bazen bir veya her iki testis tamamen aşağı inmez; buna inmemiş testis denir. İnmemiş testis yaygındır, tedavi edilebilir ve erken doğan bebeklerde daha sık rastlanır. Bebeğinizin kasık ve skrotumu (torbası) muayene edilerek sorun tespit edilir. Çoğu zaman teşhis muayeneye dayanır, ancak ultrason ile testisin yeri, büyüklüğü, iç yapısının değerlendirmesi de takip ve tedavi planlamasında önemli bilgiler verebilir.
Bazı testisler yaşamın ilk aylarında kendiliğinden aşağı iner; bu nedenle ek problemi olmayan hastalarda bir yaşına kadar testisin seyri aralıklı muayeneler ile takip edilebilir. Bir yaşında inmemiş testis tanısı kesinleşmiş hastanın orşiopeksi adı verilen bir ameliyat ile testisinin torbaya indirilmesi gerekebilir. Ameliyatta cerrah, genel anestezi altında kasıkta küçük bir kesi yoluyla testisi bulur, testisi aşağı indirir ve skrotuma sabitler. Cerrahi genellikle günübirlik gerçekleştirilir, gece hastanede kalmayı gerektirmez. Çocuğunuzun iyileşmenin iyi gittiğinden emin olmak için bir takip ziyareti olacaktır. Uzun vadeli takip sonuçları olumludur, çoğu erkek çocuğun normal doğurganlığı ve gelişimi vardır.
Ameliyatın erken ve doğru zamanda yapılması şunlara yardımcı olur:
-
Testisin normal şekilde büyümesine ve gelişmesi
-
Gelecekteki kısırlık riskini azaltma
-
Daha sonraki yaşamda testis kanseri riskini düşürme
-
Gelecekte testisi kontrol etmeyi ve korumayı kolaylaştırma
Utangaç testis tanı, takip ve tedavisi
Çocuğunuzda saptanmış olan “utangaç testis”, testisin skrotum ve kasık arasında yukarı ve aşağı hareket etmesi anlamına gelir. Bu hareketlilik, testisi yukarı çeken damar ve sperm kanalının çevresindeki kremaster kasının aktif olmasından kaynaklanır. Kremaster kasları haricinde, batın içine uzanan testis damarlarının boyu, mevcutsa kasık fıtığı ve testisin torbada kalmasını sağlayan bağların durumu testisin hareketliliğini belirler.Bu problemin ergenliğe, testisin skrotuma kalıcı olarak yerleştiği döneme kadar iyi takip edilmesi gerekir. Takip sürecinde, testis yukarı doğru hareket edebilir, yani skrotumda kalmayı bırakabilir, bu durumda cerrahi gerekebilir. Çocuğunuzun sizin takibiniz haricinde, rutin kontrol programı ile yılda en az bir kez muayene edilmesinde fayda vardır. Ailenin, banyo, uyku veya bez değiştirme sırasında dikkatli gözlemlemesi, testisin bir türlü aşağı inmediğini veya ağrı ya da şişlik fark etmesi durumunda kısa süre içinde muayene için başvurmasında fayda vardır.
Gece alt ıslatmaya eşlik eden sorunlar ve pelvik taban kaslarının önemi
Gece alt ıslatma sadece bir gelişim süreci sorunu olmanın ötesinde idrar yolları ile ilgili altta yatan farklı hastalıkların veya pelvik taban kaslarının çalışması ile ilgili kas ve sinir kökenli sorunların işareti olabilir. Özellikle alt ıslatmanın başlama ve devamlılık seyri ile gündüz idrar yolları ile ilgili şikayetlerin birlikteliği iyi araştırılmalıdır. Çocuğun pelvik taban kaslarının farkındalığını ve yeterliliğini, postürünü ve tuvalet alışkanlıklarını da gözden geçirmek faydalı olacaktır. Alt ıslatmanın doğal yolla geçmesini beklerken geçen süre uzadıkça ailenin ve çocuğun mücadele gücü azalabilir, yaşam kalitesi düşer. Doğru zamanlama ile yapılacak etkin tanı ve tedavi planlaması, çocuğun artık kuru uyanmaya başlamasını ve sağlıklı hissetmesini sağlar.
Çocuklarda gece alt ıslatma kalıtsal mıdır?
Anne veya babadan biri çocukken gece alt ıslatmışsa, çocukta görülme ihtimali yaklaşık %40’dır. Her ikisi de ıslatmışsa olasılık %70’e kadar çıkabilir. Kalıtsal “yapacak bir şey yok” demek veya çocuğu suçlamak çözüm değildir.
Sorunun doğal gelişim süreci ile geçmesini beklemek, özellikle uzamış ve dirençli olgularda sosyal, psikolojik ve fizyolojik ek problemleri doğurabilir. Eşlik eden mesane ve bağırsak fonksiyon bozukluklarının doğru zamanda tespiti önemlidir.
Gülme, stres ve yorucu eksersiz ile gündüz idrar kaçırma
Çocuklar gülerken, yorucu aktivitelerde ve stres altında gündüz idrar kaçırabilir. Bu sorunun sıklığı ve ciddiyeti çocuk ve aile için yıpratıcı olabilir.
Pelvik taban kas kontrolünün yetersizliği çocukların gülme, heyecan veya stres anlarında idrar kaçırmasına neden olabilir. Aşırı heyecan, gülme ya da stres ile tetiklenen bu durum sıklıkla tekrarlıyorsa aile ve çocuk için yıpratıcı ve sağlıksız bir süreci doğurur.
Çocuk ürolojisi değerlendirmesi sonrası pelvik taban fizyoterapistleri, bilgisayar destekli ve kişiye özel egzersizlerle mesane kontrolünü;gevşeme teknikleri, duruş ve nefes alma egzersizleriyle vücut farkındalığını arttırıp bu sorunun çözümünde katkı sağlayabilirler.
Mesane ve bağırsak fonksiyon bozukluklarında pelvik taban kas değerlendirmesi
Gece alt ıslatma sadece bir gelişim süreci sorunu olmanın ötesinde idrar yolları ile ilgili altta yatan farklı hastalıkların veya pelvik taban kaslarının çalışması ile ilgili kas ve sinir kökenli sorunların işareti olabilir. Özellikle alt ıslatmanın başlama ve devamlılık seyri ile gündüz idrar yolları ile ilgili şikayetlerin birlikteliği iyi araştırılmalıdır. Hastayı çocuk ürolojisi hekimi ve fizyoterapistin beraber değerlendirmesi hem tanı hem de tedavi sürecine katkı sağlayacak verileri ortaya çıkarabilir. Bu alanda çalışan pelvik taban fizyoterapisti pelvik taban kaslarının farkındalığını ve yeterliliğini değerlendirirken, hastanın postürünü ve tuvalet alışkanlıklarını da mutlaka gözden geçirir. Ekip yaklaşımı, şikâyetin ek bulgular ve tüm yönleri ile değerlendirilmesine katkı sağlar. Alt ıslatmanın doğal yolla geçmesini beklerken geçen süre uzadıkça ailenin ve çocuğun mücadele gücü azalabilir, yaşam kalitesi düşer. Doğru zamanlama ile yapılacak etkin tanı ve tedavi planlaması, çocuğun artık kuru uyanmaya başlamasını ve sağlıklı hissetmesini sağlar.
Çocuklarda kabızlık ve pelvik taban kasları
Çocuklarda kabızlık yaşla birlikte kronikleşebilir. Tedavi öncesi pelvik taban kaslarının gücünü ve bağırsaktaki gayta yükünü iyi bilmek tedaviye dirençli hastaların erken tanınmasını sağlayabilir.
Çocuğunuzun ağrılı, zor ve sert dışkılama ile seyreden uzun süreli kabızlığı, bağırsak hareketlerini kontrol eden pelvik taban kas grubunun çalışmasını bazen fazla kasılma bazen gevşeyememe şeklinde bozabilir.
Bu durum sık görülür ve çocuğunuzun hatası değil, vücudun doğal bir tepkisidir. Kabızlıkta bağırsak alışkanlıklarını, diyet, sıvı alımı, tuvalet rutini, gerekirse ilaç ile düzenlerken, pelvik taban kaslarının bağırsaklar ile uyumlu çalışmasını öğretmek faydalı olacaktır.
Hekim değerlendirmesi sonrası pelvik taban kas rehabilitasyonu konusunda tecrübeli bir fizyoterapist pelvik taban kaslarının nasıl çalıştığını değerlendirir. Değerlendirme sonrası, oyun temelli egzersizler ve bilgisayarlı uygulamalarla, doğru tuvalet pozisyonu eğitimi ve kasların nasıl gevşetileceğini öğretmekle tedavi sürecine katkı sağlar. Tedavi sürecinin vazgeçilmez bir parçası da ailenin çocuğunu suçlamadan önerilen tuvalet rutinini ve tedaviyi evde uygulamasıdır.